Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα σπάνιες γαίες. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα σπάνιες γαίες. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη, 16 Οκτωβρίου 2014

Ειδική Αναφορά σε Ενεργειακή Συνεργασία και Σπάνιες Γαίες στη Συνάντηση Σαμαρά - Κετσιάνγκ στο Μιλάνο

Το καλό επίπεδο των οικονομικών σχέσεων των δύο χωρών αλλά και τις προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξής τους, επιβεβαιώσαν οι δύο πρωθυπουργοί της Ελλάδας και της Κίνας στη συνάντηση που είχαν, σήμερα το πρωί στο Μιλάνο, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής ΕΕ-Ασίας.
Ο Λι Κετσιάνγκ επισήμανε στον Αντώνη Σαμαρά ότι είναι ο πρώτος πρωθυπουργός που συναντά στο πλαίσιο σειράς επαφών που θα έχει με ξένους ηγέτες στο Μιλάνο. Εξέφρασε στον Έλληνα πρωθυπουργό την ικανοποίησή του για την επένδυση της Cosco στο λιμάνι του Πειραιά και την προοπτική επέκτασής της.

Επιβεβαίωσε δε το ενδιαφέρον της χώρας του για το ελληνικό πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων που περιλαμβάνει, το Αεροδρόμιο Αθηνών, τους Σιδηροδρόμους, το αεροδρόμιο στο Καστέλι.

  • Ειδική αναφορά έγινε στις δυνατότητες ενεργειακής συνεργασίας, αλλά και στις σπάνιες γαίες στη χώρα μας. Σημειώνεται ότι επιτροπή από Κινέζους εμπειρογνώμωνες έχει επισκεφθεί τη χώρα μας για να αξιολογήσει τα περιθώρια αξιοποίησης του σπάνιου ορυκτού πλούτου. Ο κ. Κετσιάνγκ επανέλαβε ότι η Ελλάδα παραμένει η βασική πύλη εισόδου των κινεζικών προιόντων στην Ευρώπη.
Από την πλευρά του, ο κ. Σαμαράς, επιβεβαίωσε τη βούληση της Ελλάδας να στηρίξει την Κίνα σε όλα τα θέματα που άπτονται των σχέσεών της με την ΕΕ. 
Τέλος, οι δύο ηγέτες αναφέρθηκαν στη συνέχιση της πολιτιστικής συνεργασίας ων δύο χωρών και στη σύσταση της Επιτροπής, από Κίνα, Ελλάδα και Αίγυπτο, με αντικείμενο την αποκωδικοποίηση των αρχαίων γλωσσών.

Επίσης έχει προγραμματιστεί συνάντηση του κ. Σαμαρά και με την πρωθυπουργό του Μπαγκλαντές ενώ στο περιθώριο των εργασιών της Συνόδου Κορυφής ο Έλληνας πρωθυπουργός θα έχει επαφές με Ευρωπαίους ομολόγους του. 

energia.gr
16/10/14
--
-
ΣΧΕΤΙΚΑ:

 

---

Τρίτη, 9 Σεπτεμβρίου 2014

Συνάντηση Υπουργού ΠΕΚΑ, Γιάννη Μανιάτη, με υψηλόβαθμη αντιπροσωπ​εία της Κίνας για τις Σπάνιες Γαίες

ΥΠΕΚΑ, 09.09.14:

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, Γιάννης Μανιάτης, είχε το μεσημέρι συνάντηση με τον Πρέσβη της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας στην Ελλάδα, Zou Xiaoli, ο οποίος συνοδευόταν από υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία Αξιωματούχων και ειδικών της χώρας του, με αντικείμενο την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και επιστημονικών γνώσεων για την αξιοποίηση των Σπάνιων Γαιών, στο πλαίσιο της στρατηγικής που έχει διαμορφώσει η Ε.Ε. επενδύοντας στην έρευνα και ανάπτυξη.

Οι Σπάνιες Γαίες (RareEarth Elements -REE) θεωρούνται «στρατηγικά μέταλλα», καθώς πρακτικά δενυπάρχει βιομηχανική εφαρμογή υψηλής τεχνολογίας που να μην τις περιλαμβάνει. Ενδεικτικά αναφέρονται, κράματα αεροδιαστημικής, ελαφροί μαγνήτες, μπαταρίες ηλεκτροκίνητων/ υβριδικών αυτοκινήτων, ηλεκτρονικά στοιχεία, ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά στοιχεία, κ.ά. 

Λόγω της συνεχούς αυξανόμενης ζήτησης, αλλά και της περιορισμένης διάθεσης τους, η Ε.Ε. έχει συμπεριλάβει τις REE στην ομάδα των 14 κρίσιμων ορυκτών, με βιομηχανικές ανάγκες, τις οποίες αδυνατεί να καλύψει σήμερα ο μεταποιητικός κλάδος της Ευρώπης. Υπολογίζεται ότι, η ζήτηση παγκοσμίως για σπάνιες γαίες θα ανέλθει σε 200.000 τόνους το έτος 2015, από 130.000 που ήταν το 2010.

Η αποστολή της Κινεζικής αντιπροσωπείας στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε σε συνέχεια των συνομιλιών που είχαν οι Πρωθυπουργοί των δύο χωρών, κατά την επίσκεψη του Κινέζου Πρωθυπουργού, LiKeqiang, τον περασμένο Ιούνιο στη Ρόδο.
 

  • Αμέσως μετά τη συνάντηση, ο Υπουργός ΠΕΚΑ, Γιάννης Μανιάτης, σε δηλώσεις του προς τους εκπροσώπους του Τύπου ανέφερε :

 «Ο ορυκτός πλούτος αποτελεί ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας. Ιδιαίτερα οι σπάνιες γαίες που αποτελούν ένα ανεκτίμητης αξίας τμήμα του ορυκτού πλούτου, έχουν αποκτήσει τα τελευταία χρόνια πολύ μεγάλη γεωπολιτική, αλλά και οικονομική αξία. Η Ελλάδα είναι και σε αυτόν τον τομέα προικισμένη με σπάνιες γαίες. Όλες οι ενδείξεις είναι ενθαρρυντικές.
Ανήκουμε στις μόλις πέντε ή έξι ευρωπαϊκές χώρες όπου οι ενδείξεις, πράγματι, δίνουν θετικά αποτελέσματα. Ελλάδα, Νορβηγία, Σουηδία, Φινλανδία και Γροιλανδία είναι οι χώρες που μπορεί να στηριχτεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία για να παράξει σπάνιες γαίες.
Σήμερα, με την παρουσία του κ. Πρέσβη, ανοίξαμε έναν πολύ σημαντικό δρόμο συνεργασίας ανάμεσα στην Ελλάδα και την Κίνα και σε αυτόν τον τομέα. Χαίρομαι γιατί συμμετέχουν και Πανεπιστήμια και Ινστιτούτα αλλά και ο ιδιωτικός τομέας, γεγονός που θα μας βοηθήσει αναμφισβήτητα να ανταλλάξουμε επιστημονικές γνώσεις, τεχνογνωσία και ασφαλώς να δούμε πως μπορούμε να συνεργαστούμε,  στο πλαίσιο πάντα της Ευρωπαϊκής πολιτικής που προτείνει συγκεκριμένες δράσεις για την αξιοποίηση των σπάνιων γαιών σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.»

 
  • Ακολούθως, ο Πρέσβης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας στην Ελλάδα, ZouXiaoli, δήλωσε:

«Ευχαριστώ πάρα πολύ κ. υπουργέ που συναντηθήκατε με την κινεζική αποστολή. Είναι πρώτη φορά που η κινεζική κυβέρνηση πραγματοποίησε αποστολή που αποτελείται από ειδικούς στον τομέα του ορυκτού πλούτου, εδώ στην Ελλάδα.
Η κινέζικη αυτή αποστολή αποτελείται από Κινέζους αξιωματούχους της Κυβέρνησης, τους ειδικούς στον τομέα του ορυκτού πλούτου, αλλά και από μια πολύ ισχυρή, δυναμική εταιρεία ορυκτού πλούτου.
Θέλω να πω ότι στην 3ήμερη επίσκεψή τους έχουν σημειώσει μεγάλα αποτελέσματα. Η αποστολή αυτή όχι μόνο έχει πάρει μέρος στο συνέδριο που έγινε στη Μήλο, αλλά μετά είχε συναντήσεις με τους Έλληνες ειδικούς και σήμερα μόλις επισκέφτηκε το εργοστάσιο αλουμινίου της Ελλάδας και μετά είχε μια πολύ σημαντική συνάντηση με τον κ. υπουργό.
Θέλω να πω ότι η κινέζικη αποστολή έχει εκφράσει μεγάλο ενδιαφέρον για μια μελλοντική συνεργασία με την ελληνική πλευρά όσον αφορά τον τομέα του ορυκτού πλούτου. Πιστεύω ότι το επόμενο βήμα είναι να πραγματοποιήσουμε όσα συμφωνήσαμε σήμερα, δηλαδή να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να έχουμε follow-up, δηλαδή να κάνουμε και άλλες συνεργασίες και επαφές.
Και θέλω να τονίσω ότι η συνεργασία μας αυτή βασίζεται σε μία βάση αμοιβαίας ωφέλειας αλλά και ισότητας. Πιστεύουμε ότι η συνεργασία αυτή δεν θα συμβάλλει μόνο στη συνεργασία μεταξύ Ελλάδας και Κίνας αλλά και Κίνας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για αυτό πιστεύω ότι το μέλλον της συνεργασίας της Κίνας με την Ελλάδα στον τομέα αυτό θα έχει μεγάλη προοπτική.
Ευχαριστώ πολύ.»

Στην αποστολή της Κινέζικης Αντιπροσωπείας συμμετείχαν, ο LongBaolinαπό την Γεωλογική Υπηρεσία της Κίνας, oLiuMingστέλεχος της Επιτροπής Εθνικής Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων, ο WangDenghongτου Ινστιτούτου Ορυκτών Πηγών, ο XiongWenliangτου Ινστιτούτου Πολλαπλών Χρήσεων Ορυκτών Πηγών, καθώς και οι εκπρόσωποι της κρατικής εταιρίας ChinaMinmetalsCorporation, WangJionghuiκαι LiuYunfei.

Από ελληνικής πλευράς, στη συνάντηση συμμετείχαν ο Γ.Γ. Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, Κων/νος Μαθιουδάκης, οι Διευθυντές των αρμόδιων Υπηρεσιών του ΥΠΕΚΑ, ο Πρόεδρος του ΙΓΜΕΜ Βασίλης Κωστόπουλος και στελέχη του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών και Μελετών, καθώς και ο καθηγητής του ΕΜΠ, Γιάννης Πασπαλιάρης.
[ypeka.gr]
9/9/14
--
-
ΣΧΕΤΙΚΑ:

 

---

Πέμπτη, 26 Ιουνίου 2014

Έρχονται «πράσινα» φωτοβολταϊκά

Βρετανοί ερευνητές ανακάλυψαν μια νέα μέθοδο κατασκευής φωτοβολταϊκών, που είναι πολύ πιο φθηνή και λιγότερο τοξική, άρα πιο φιλική για το περιβάλλον και ασφαλής για τους ανθρώπους. Όπως είπαν, η τεχνική τους έχει τη δυνατότητα να φέρει μια πραγματική επανάσταση στην επόμενη γενιά των φωτοβολταϊκών μέσα στα επόμενα χρόνια.
 
Οι επιστήμονες του Ινστιτούτου Ανανέωσιμης Ενέργειας Στέφενσον και της Σχολής Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Λίβερπουλ, με επικεφαλής τον φυσικό Τζον Μέϊτζορ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό "Nature", σύμφωνα με το BBC και τη βρετανική «Ιντιπέντεντ», βρήκαν ένα τρόπο να αντικαθιστούν ένα τοξικό στοιχείο που μέχρι σήμερα χρησιμοποιείται στα φωτοβολταϊκά, με ένα άλλο υλικό, ένα κοινό άλας που, μεταξύ άλλων, χρησιμοποιείται στην παραγωγή του ‘τόφου'.
 
Οι ερευνητές έκαναν λόγο για τη δυνατότητα μιας «δραστικής και απρόσμενης εξοικονόμησης», σε σημείο που το κόστος των φωτοβολταϊκών, τα οποία μετατρέπουν το ηλιακό φως σε ηλεκτρισμό, να μπορεί να μειωθεί στο επίπεδο των ορυκτών καυσίμων.
 
Σήμερα πάνω από το 90% των φωτοβολταϊκών ηλιακών κυψελών κατασκευάζονται από πυρίτιο, το υλικό που έγινε διάσημο λόγω της ευρείας χρήσης του στα ηλεκτρονικά «τσιπάκια». Όμως περίπου το 7% παράγονται από ένα άλλο πιο εξελιγμένο και ενεργειακά αποδοτικό υλικό, το τελλουρίδιο του καδμίου, το οποίο επιτρέπει να δημιουργηθούν ηλιακές κυψέλες πιο λεπτές, πιο ελαφριές, πιο εύκαμπτες και πιο φθηνές σε σχέση με τις κυψέλες του πυριτίου. Το μειονέκτημα όμως είναι ότι για ην παραγωγή των κυψελών από τελλουρίδιο του καδμίου, πρέπει να χρησιμοποιηθεί μία τοξική -και πιθανώς καρκινογόνα- χημική ουσία, το χλωριούχο κάδμιο, που επίσης είναι πολύ ακριβό.
 
Η νέα τεχνολογία επιτρέπει την αντικατάσταση του χλωριούχου κάδμιου με το φθηνότερο και μη τοξικό χλωριούχο μαγνήσιο, από το οποίο είναι δυνατό να κατασκευαστούν εξίσου καλές φωτοβολταϊκές κυψέλες. Το χλωριούχο μαγνήσιο θεωρείται απολύτως ασφαλές, γι' αυτό χρησιμοποιείται στην παραγωγή του «τόφου», του ασιατικού τροφίμου (σαν τυρί) από γάλα σόγιας, καθώς επίσης για το ξεπάγωμα των δρόμων τον χειμώνα. Επίσης είναι δυνατό να εξαχθεί από το θαλασσινό νερό, σε κόστος πολύ μικρότερο (λιγότερο από 1%) από εκείνο του χλωριούχου κάδμιου.
 
Ο καθηγητής Κεν Ντιρόουζ, διευθυντής του Ινστιτούτου Ανανέωσιμης Ενέργειας Στέφενσον, εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι η ανακάλυψη μπορεί να μεταμορφώσει την οικονομία της ηλιακής (φωτοβολταϊκής) ενέργειας, καθώς αυτή θα μπορεί πια να ανταγωνιστεί επί ίσοις όροις με την παραγωγή ενέργειας από συμβατικά καύσιμα. Αυτό θα επιτρέψει τη δημιουργία μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων στο μέλλον.
 
Από την άλλη όμως, άλλοι ειδικοί εμφανίστηκαν πιο επιφυλακτικοί και είπαν ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να κάνει κανείς τόσο μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις σχετικά με τις δυνατότητες που ανοίγει η νέα τεχνολογία, εφόσον υλοποιηθεί σε νέα προϊόντα στην αγορά. Ένα πρόβλημα είναι ότι αυτού του είδους τα φωτοβολταϊκά χρειάζονται τελλούριο, μία από τις πιο σπάνιες πρώτες ύλες στη Γη, οπότε θα είναι δύσκολο να υπάρξει όντως μαζική παραγωγή τέτοιων φωτοβολταϊκών.
 
Σύνδεσμος: Για την πρωτότυπη επιστημονική εργασία (με συνδρομή) στη διεύθυνση:
http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature13435.html
--
-

Παρασκευή, 6 Δεκεμβρίου 2013

Έρευνα: Μεγάλη εξάρτηση της τεχνολογίας από σπάνια υλικά. -Σπάνιες γαίες και πιθανή έλλειψή τους...

Εξαρτημένη σε πολύ μεγάλο βαθμό είναι η σύγχρονη τεχνολογία από σπάνιες ύλες, και πιθανή έλλειψή τους θα είχε δραματικές επιπτώσεις στην καινοτομία, σύμφωνα με νέα έρευνα.

Τη μελέτη πραγματοποίησαν ερευνητές του Γέιλ, με επικεφαλής τον καθηγητή Τόμας Γκρέιντελ. Όπως επισημαίνεται, ο μοντέρνος τρόπος ζωής είναι εφικτός χάρη στη χρήση συγκεκριμένων υλικών στην τεχνολογία, και για αυτό το λόγο προκύπτει ο προβληματισμός σχετικά με τις συνέπειες που θα είχε η μείωση της διάθεσης τέτοιων υλικών, ενώ ταυτόχρονα η χρήση τους αυξάνεται.


Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάστηκαν οι δυνατότητες υποκατάστασης για 62 διαφορετικά μέταλλα που βλέπουν ευρεία χρήση σε σύγχρονες συσκευές. Σε 12 διαφορετικές περιπτώσεις, τα υποκατάστατα/ εναλλακτικές ήταν είτε ανεπαρκή είτε ανύπαρκτα. Επίσης, για κανένα από τα 62 δεν βρέθηκε κάποιο «υποδειγματικό» υποκατάστατο.

«Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η σύγχρονη ζωή καθίσταται εφικτή από τη χρήση υλικών στις τεχνολογίες. Αυτές οι τεχνολογίες κάνουν πολλά πράγματα πολύ καλά, επειδή το καθένα χρησιμοποιείται για σκοπούς στους οποίους ταιριάζει απόλυτα. Το αποτέλεσμα με την πάροδο του χρόνου ήταν μία σταθερή άνοδος των επιδόσεων των προϊόντων» αναφέρεται στη μελέτη – και στη συνέχεια τονίζεται ότι κατά τις επόμενες δεκαετίες θα είναι πρόκληση για τους επιστήμονες η διατήρηση του υψηλού επιπέδου επιδόσεων στις συσκευές, ενώ θα περιορίζεται η διαθεσιμότητα των εν λόγω υλικών.

Όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα του BBC, το ζήτημα έχει αρχίσει ήδη να απασχολεί τις εταιρείες του χώρου της τεχνολογίας, καθώς η εξόρυξη σπανίων υλικών είναι δύσκολη και η επεξεργασία τους έχει επιπτώσεις στο περιβάλλον. Επίσης, τίθενται και πολιτικά ζητήματα, καθώς το 2010 η Κίνα επέβαλε περιορισμό στις εξαγωγές σπανίων γαιών. Αν και ανακοινώθηκε ότι οι λόγοι ήταν περιβαλλοντικοί, αρκετοί παρατήρησαν ότι το αποτέλεσμα ήταν η μεγάλη αύξηση της τιμής των υλικών, ενώ παράλληλα οι κινεζικές εταιρείες αποκτούσαν πρόσβαση σε αυτά σε χαμηλότερες τιμές.
 naftemporiki.gr
6/12/13
--
-
ΣΧΕΤΙΚΑ:

-----

Παρασκευή, 25 Οκτωβρίου 2013

Η Γροιλανδία στο επίκεντρο του διεθνούς γεωπολιτικού ενδιαφέροντος.

Την άρση της απαγόρευσης εξόρυξης ραδιενεργών υλικών όπως το ουράνιο αποφάσισε χθες (24 Οκτωβρίου) η Γροιλανδία, ανοίγοντας το δρόμο για επενδύσεις από Αυστραλία και Κίνα, που είναι πρόθυμες να αξιοποιήσουν τον τεράστιο ορυκτό της πλούτο.
Η κίνηση αυτή δεν θα επιτρέψει μόνο την εξόρυξη ουρανίου, αλλά επίσης και των σπάνιων γαιών, ορυκτών που χρησιμοποιήθηκαν τον 21ο αιώνα για προϊόντα από ανεμογεννήτριες μέχρι υβριδικά αυτοκίνητα και έξυνα τηλέφωνα, και σήμερα επί το πλείστον προέρχονται από την Κίνα.

Καθώς οι πάγοι λιώνουν και ανοίγονται νέοι θαλάσσιοι δρόμοι στην Αρκτική, η πρώην σύμμαχος της Δύσης στον Ψυχρό Πόλεμο, αναδύθηκε από την απομόνωση και προσέλκυσε την γεωπολιτική προσοχή Πεκίνου και Βρυξελλών χάρη στον πλούσιο ορυκτό της πλούτο.


 «Δεν μπορούμε να ζούμε με την ανεργία και το κόστος ζωής να αυξάνεται, ενώ η οικονομία μας είναι σε στασιμότητα. Συνεπώς, είναι απαραίτητο να εκμεταλλευτούμε το ουράνιο», είπε ο Πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Aleqa Hammond, σύμφωνα με την τοπική εφημερίδα Sermitsiaq.

Ωστόσο η πιθανότητα εξόρυξης ουρανίου από τη χώρα ανησυχεί τους περιβαλλοντολόγους. Νωρίτερα, μια ομάδα ΜΚΟ προειδοποίησε ότι η εξόρυξη ουρανίου στη Γροιλανδία θα μπορούσε να απειλήσει το οικολογικό σύστημα στην περιοχή της Γροιλανδίας.

Καθώς η Γροιλανδία είναι αυτοδιοικούμενη (πρώην αποικία της Δανίας), η Κοπεγχάγη έχει ακόμη εξουσίες σε ζητήματα ασφαλείας και άμυνας και η απόφαση για το ουράνιο ίσως χρειαστεί να περάσει και από το δανικό κοινοβούλιο- βάζοντας πιθανώς τα δύο κράτη σε διπλωματική διαμάχη.
Από την στιγμή που η Γροιλανδία «κέρδισε» το καθεστώς αυτοδιοίκησης το 2009, οι περισσότεροι πολιτικοί έχουν ως στόχο την αυξανόμενη αυτονομία και την ενδεχόμενη ανεξαρτησία.
Όσο περισσότερα έσοδα έχει η χώρα από την εξόρυξη ή το πετρέλαιο, τόσο θα μειώνεται η εξάρτησή της από τις ετήσιες επιχορηγήσεις της Δανίας, που αντιστοιχούν σε πάνω από το ήμισυ του προϋπολογισμού της χώρας.

Αναφορικά με τα αποθέματα σπάνιων γαιών που εντόπισε η αυστραλιανή εταιρεία Greenland Minerals and Energy, είναι πολύ πιθανό να αποτελούν τα μεγαλύτερα αποθέματα εκτός της Κίνας, όπου σήμερα παράγεται το 90% αυτών παγκοσμίως.

Ωστόσο η εξόρυξη ίσως αποτελέσει μια μακρά διαδικασία.
 «Θεωρώ πως η δανική κυβέρνηση είναι έτοιμη για την απόφαση εξόρυξης ουρανίου στη Γροιλανδία», είπε η Cindy Vestergaard, ερευνήτρια στο δανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών.
«Μετά από αυτό Γροιλανδία και Δανία θα αρχίσουν να εστιάζουν σε όλες τις νομικές πτυχές. Δε θα αρχίσουμε τις εξορύξεις την Παρασκευή, ή του χρόνου ή το 2015», υπογράμμισε.
EurActiv με Reuters
25/10/13
--
-
ΣΧΕΤΙΚΑ:
 

Τρίτη, 26 Μαρτίου 2013

Πλούσιο κοίτασμα σπάνιων γαιών ανακαλύφθηκε στον βυθό της Ιαπωνίας

Ιάπωνες ερευνητές ανακοίνωσαν την ανακάλυψη δυνητικά τεράστιας πηγής σπάνιων γαιών στον πυθμένα του Ειρηνικού Ωκεανού. Η εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές ανακατατάξεις, καθώς, σύμφωνα με τα πρώτα δεδομένα, τα κοιτάσματα είναι έως και 30 φορές μεγαλύτερα από αυτά της Κίνας, τα οποία αυτήν τη στιγμή καλύπτουν το 90% των παγκόσμιων αναγκών σε σπάνιες γαίες.
Τα μέταλλα αυτά έχουν ζωτική σημασία για τη βιομηχανία των ηλεκτρονικών αγαθών, αφού χρησιμοποιούνται μαζικά σε συσκευές, από ακουστικά και οθόνες μέχρι οπτικές ίνες, κινητά τηλέφωνα και φορητούς υπολογιστές. Οι Ιάπωνες κατασκευαστές, ωστόσο, καταγγέλλουν ότι η Κίνα περιορίζει τις εξαγωγές, ιδιαίτερα στη σκιά της διαμάχης για τα διαφιλονικούμενα νησιά Σενκάκου.



Οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα ιζήματος κοντά στο νησί Μιναμιτόρι, 2.000 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του Τόκιο. Όπως μεταδίδουν τα ιαπωνικά ΜΜΕ, οι αναλύσεις έδειξαν δεκαπλάσιες συγκεντρώσεις σπάνιων γαιών σε σχέση με δείγματα που είχαν ληφθεί ανοιχτά της Χαβάης.
«Οι σπάνιες γαίες είναι απαραίτητες για τις υψηλές τεχνολογίες, καθώς η Ιαπωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια επείγουσα ανάγκη διασφάλισης σταθερής προμήθειας τέτοιων μετάλλων» αναφέρουν σε ανακοίνωσή τους οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο που προχώρησαν στη μεγάλη αυτή ανακάλυψη.

Το ζητούμενο τώρα είναι να βρεθεί ένας οικονομικά αποδοτικός τρόπος εξαγωγής των μετάλλων που βρίσκονται σε βάθος έξι χιλιομέτρων. Όπως αναγνωρίζουν οι επιστήμονες, μέχρι σήμερα δεν έχουν γίνει επιτυχείς εξορύξεις σε βάθος μεγαλύτερο των 5 χιλιομέτρων. Εάν πάντως τα καταφέρουν, υπολογίζεται ότι - με τα σημερινά δεδομένα - η Ιαπωνία θα μπορούσε να καλύπτει τις ανάγκες της σε σπάνιες γαίες για περισσότερο από δύο αιώνες.

 .zougla.gr
26/3/13
--
-
ΣΧΕΤΙΚΑ:

Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2013

EUrare: Έρευνες για Σπάνιες Γαίες στην Ελλάδα με τη Συμμετοχή των ΕΜΠ, ΙΓΜΕ και Αλουμίνιον

Η σημασία των σπανίων γαιών είναι γνωστή για την αγορά υψηλής τεχνολογίας και για τις ΑΠΕ, καθώς τα μέταλλα αυτά είναι απαραίτητα για εφαρμογές όπως οι ανεμογεννήτριες και τα ηλεκτρικά οχήματα. Επειδή η Κίνα διαθέτει σήμερα πάνω από το 90% των διαθέσιμων αποθεμάτων σπανίων γαιών, η Ε.Ε. είναι διατεθειμένη να αναζητήσει εναλλακτικές προμήθειες με κάθε κόστος. Για τον λόγο αυτό, προωθούνται έρευνες για σπάνιες γαίες σε ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Σουηδία, η Φινλανδία και η Ελλάδα.
Το εν λόγω πρόγραμμα ερευνών ονομάζεται EUrare και στην Ελλάδα θα συντονιστεί από τον καθηγητή του ΕΜΠ και γενικό διευθυντή του ΙΓΜΕ, κ. Κωνσταντίνο Παπαβασιλείου. Σκοπός είναι να διαμορφωθεί μια λεπτομερής εικόνα για τα πιθανά αποθέματα σπανίων γαιών στην περιοχή του Βορείου Αιγαίου, ώστε να τα εκμεταλλευτεί η χώρα μας στο μέλλον με βιώσιμο τρόπο.

Το EU rare ξεκίνησε στιςαρχές Νοεμβρίου, με την συμμετοχή 7 γεωλογικών ινστιτούτων, 6 μεταλλευτικών εταιρειών, 3 βιομηχανιών προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, 4 επιχειρήσεων τεχνολογικών εφαρμογών και 4 πανεπιστημίων από 11 χώρες της Ευρώπης, και θα διαρκέσει 4 χρόνια (2012-2016). Στους 3 Έλληνες εταίρους, που είναι το ΕΜΠ, το ΙΓΜΕ και το Αλουμίνιο της Ελλάδος αντιστοιχεί ποσό της τάξης του 16% της συνολικής χρηματοδότησης.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, οι σχετικές έρευνες θα ξεκινήσουν τον Ιανουάριο ή Φεβρουάριο και θα λάβουν χώρα στους κόλπους της Ιερισσού, του Στρυμονικού και της Καβάλας. Η διάρκεια των ερευνών αναμένεται να είναι διετής και σε αυτές θα συμμετάσχει το ωκεανογραφικό πλοίο Αλκυών του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών.
Από την πλευρά του, το ΙΓΜΕ εκφράζει αισιοδοξία για τα αποτελέσματα των ερευνών του EUrare και για τον γενικότερο ορυκτό πλούτο της Βορείου Ελλάδας, αλλά απομένει να δούμε αν θα επαληθευτούν οι προβλέψεις και στην πράξη. Αν μη τι άλλο, η ξέφρενη πορεία των τιμών των σπανίων γαιών τα τελευταία χρόνια σημαίνει ότι η χώρα μας έχει να κερδίσει πολλά από την συγκεκριμένη υπόθεση. 
 .energia.gr
23/1/13

Τρίτη, 15 Ιανουαρίου 2013

Μάχη ΕΕ-Κίνας για τα ορυκτά της Γροιλανδίας

Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας απέρριψε το αίτημα της ΕΕ να μπλοκάρει την πρόσβαση στα αποθέματα σπάνιων γαιών, που αποτελούν πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας και στις οποίες η Κίνα έχει σχεδόν το «μονοπώλιο».
Η Γροιλανδία, που είναι ημιαυτόνομη από τη Δανία, έχει από τα μεγαλύτερα αποθέματα αυτών των πρώτων υλών, που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή όπλων, τηλεφώνων, μπαταριών ηλεκτρικών αυτοκινήτων και ιατρικών συσκευών. Οι τιμές των σπάνιων γαιών έχουν εκτοξευθεί μετά το 2011, όταν η Κίνα αποφάσισε να περιορίσει τις εξαγωγές τους.

 «Δεν είναι δίκαιο να ζητούν από την Γροιλανδία να παίξει το ρόλο της εξισορρόπησης ισχύος, προστατεύοντας τα συμφέροντα των άλλων περισσότερο από αυτά της Κίνας», είπε ο πρωθυπουργός της χώρας Kuupik Kleist σε επίσκεψή του στην Κοπεγχάγη.
Σε συνέντευξη Τύπου, είπε σε δημοσιογράφους ότι συζήτησε τη διασφάλιση των ορυκτών της Ισλανδίας για την Ευρώπη με μια επιτροπή της Ευρωβουλής.
Τόνισε ότι η Γροιλανδία δεν είναι σε θέση να αποκλείσει επενδυτές από κάποια συγκεκριμένη χώρα εάν δεν υπάρχει συγκεκριμένο ζήτημα, και ότι είναι πλήρης γνώστης της ευθύνης να δώσει πρόσβαση στα ορυκτά της χώρας.
«Η Γροιλανδία είναι ανοιχτή για επενδύσεις από όλο τον κόσμο, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επενδυτές δέχονται τους κανονισμούς και τις απαιτήσεις της», υπογράμμισε.
Η Γροιλανδία, της οποίας το έδαφος δεν ανήκει στην ΕΕ όπως η υπόλοιπη Δανία, βρίσκεται δίπλα σε θαλάσσιους διαδρόμους που καθίστανται ολοένα και πιο σημαντικοί καθώς λιώνει η Αρκτική.
Σε ένα μόνο μέρος νότια της χώρας, έχουν εντοπιστεί αποθέματα που περιλαμβάνουν το 10% των παγκοσμίων αποθεμάτων σπάνιων γαιών.
Η Κίνα έχει στρέψει το βλέμμα της για μεγάλες επενδύσεις στην Γροιλανδία.
 EurActiv.gr  




Τρίτη, 25 Δεκεμβρίου 2012

China verlängert Produktionsstopp für Seltene Erden

Wegen seiner Preispolitik für Seltene Erden steht Monopolist China in der Kritik. Der größte Hersteller der begehrten Rohstoffe hat seinen Produktionsstopp nun um einen Monat verlängert - beklagt aber zugleich die mangelnde Wirkung der Maßnahme. 

-
Peking -
 Baotou Steel, größter Produzent von Seltenen Erden in China, hat seinen vor zwei Monaten verkündeten Produktionsstopp um einen weiteren Monat verlängert. In einer Mitteilung an die Shanghaier Börse verkündet der Konzern am Dienstag, die Bergwerke in der Inneren Mongolei blieben weiterhin geschlossen.
Durch den Produktionsstopp der vergangenen zwei Monate habe der Markt für Seltene Erden zwar "eine leichte Erholung" erfahren. "Aber es gab keine grundlegende Umkehrung", beklagte der Konzern. Baotou Steel hatte am 23. Oktober angekündigt, praktisch all seine Werke, auch diejenigen in der östlichen Provinz Jiangxi, vorübergehend dichtzumachen. 

China ist der weltgrößte Förderer Seltener Erden, es deckt 95 Prozent des weltweiten Bedarfs. Als Seltene Erden werden 17 chemische Elemente bezeichnet, die für die Industrie wertvolle Eigenschaften besitzen. Sie werden benötigt, um zum Beispiel Computer, Mobiltelefone, Batterien oder Flachbildschirme zu bauen. Auch in Windanlagen, Raketen und Elektroautos kommen sie zum Einsatz.
Chinas Quasimonopol auf Seltene Erden sorgt seit über einem Jahr für Konflikte mit seinen wichtigsten Handelspartnern. Um den Preisverfall zu stoppen, hatte Peking im August angekündigt, ein Fünftel der Produktionskapazitäten zu schließen. Dies mache China allerdings nur, um das eigene Monopol weiter auszubauen, bemängeln Kritiker.
Die amtliche Nachrichtenagentur Xinhua hob am Dienstag hingegen hervor, der Preis für Praseodymium-Neodymium-Oxide sei auf 300.000 Yuan (36.500 Euro) gefallen. Dies entspreche gerade einmal einem Viertel seines Höchstpreises im Vorjahr. Baotou Steel hatte im dritten Quartal 2012 nach eigenen Angaben einen Gewinnrückgang um fast 90 Prozent verzeichnet. Niedrige Exportquote ist illegal
Die auf die Metalle angewiesene Industrie im Ausland haben der Regierung in Peking vorgeworfen, illegal die Exporte niedrig zu halten, um der heimischen Industrie Vorteile zu verschaffen. Ende März hatten die EU, die USA und Japan wegen der restriktiven Exportpolitik für Seltene Erden vor der Welthandelsorganisation verklagt: Mit Exportquoten, Zöllen und Mindestpreisen benachteilige China die globalen Abnehmer und verstoße damit gegen seinen Beitrittsvertrag zur WTO.
China wies die Vorwürfe stets zurück und erklärte, die Kontrollen dienten dazu, die Umwelt und Vorräte zu schonen. "Viele Länder haben Vorkommen an Seltenen Erden, man kann nicht allein von China erwarten, alle Vorräte bereitzustellen", sagte der neu ernannte Vorsitzende des Industrieverbandes, Gan Yong.
nik/afp
.spiegel.de
25/12/12
---
Mehr zu diesem Thema:

Παρασκευή, 2 Νοεμβρίου 2012

Ο ορυκτός πλούτος της Ελλάδας

Ν. Λυγερός (OPUS)
Με τα στοιχεία του ΥΠΕΚΑ, γνωρίζουμε ότι στον τομέα των μεταλλείων, των λατομείων και βασικών μεταλλουργιών, απασχολούνται άμεσα στην Ελλάδα, περισσότερο από 20.000 άτομα, ενώ έμμεσα αυτή η δραστηριότητα απασχολεί άλλα 90.000 άτομα. Είναι λοιπόν ένας τομέας σημαντικός για την πατρίδα μας. Η ποιότητα και η ποσότητα του ορυκτού πλούτου επιτρέπουν μια δραστηριότητα κερδοφόρα. Αν συμπεριληφθούν οι κλάδοι τσιμεντοβιομηχανίας και σκυροδέματος, αυτός ο κύκλος αντιπροσωπεύει 2% με 3% του ΑΕΠ της Ελλάδας. Ο ορυκτός μας πλούτος ανήκει στους πιο σημαντικούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 
Στη χώρα μας παράγουμε βωξίτη, αλουμίνα, αλουμίνιο, νικέλιο, λευκόλιθο, καυστικό μαγνήσιο, μπεντονίτη, περλίτη, ελαφρόπετρα, αταπουλγίτη, χουντίτη και μάρμαρα. Σε παγκόσμια κλίμακα, η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα παραγωγής του χουντίτη. Είναι η πρώτη χώρα παραγωγής του περλίτη. Είναι η δεύτερη χώρα παραγωγής της κίσσηρης και του μπετονίτη. Και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι η πρώτη στην εξαγωγή λευκόλιθου/μαγνησίτη. Αν και προς το παρόν δεν παράγονται ακόμα μέταλλα υψηλής τεχνολογίας, όπως είναι το τιτάνιο, ο λευκόχρυσος, το λίθιο, το ρήνιο και το ταντάλιο, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει αυτή η προοπτική για το μέλλον της πατρίδας μας. 


Αυτό το πλαίσιο είναι διαφορετικό από εκείνο των σπάνιων γαιών, διότι αυτές αν και είναι πολύτιμες, απαιτούν εξορύξεις χημικές και καταστροφικές σαν αυτές του χρυσού και κατά συνέπεια πρέπει να τις αποφύγουμε, όσο η τεχνολογία δεν έχει εξελιχθεί, για να μπορέσει η χρήση της να σέβεται το περιβάλλον μας. Είναι σημαντικό λοιπόν να επικεντρωθούμε στον ορυκτό πλούτο της Ελλάδας που προσφέρει τώρα και στο άμεσο μέλλον δυνατότητες πρακτικές και αποτελεσματικές για τον ελληνικό λαό. Ο ορυκτός πλούτος της Ελλάδας είναι σημαντικός και πρέπει να τον διαχειριστούμε στρατηγικά για να έχουμε οφέλη εθνικά. Κατά συνέπεια το πρέπον είναι να ενσωματωθεί σ’ έναν γενικό στρατηγικό σχεδιασμό που σχετίζεται με το όραμα του Δημήτρη Μπάτση.

 OPUS
----

Υπογραφές υπέρ της Ελληνικής ΑΟΖ - Pétition en faveur de la ZEE grecque - Signatures for the greek EEZ


     Υπογράψτε στην ψηφοφορία! - Signez la pétition ! - Sign the petition!

Δευτέρα, 15 Οκτωβρίου 2012

Εξόρυξη ραδιενεργών κοιτασμάτων “σπάνιων γαιών” από την άμμο της θάλασσας σε όλη τη ζώνη από Στρυμόνα μέχρι Έβρο: μια εφιαλτική προοπτική

Bayan Obo, Εσωτερική Μογγολία, Κίνα:
Το μεγαλύτερο μεταλλείο σπάνιων γαιών στον κόσμο. Περίπου 57 εκατ. τόνοι αποθέματα περιεκτικότητας 6% σε οξείδια σπάνιων γαιών.
Υψηλής προτεραιότητας φαίνεται ότι είναι για το ΙΓΜΕ η έρευνα για την ανακάλυψη εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων σπάνιων γαιών – “τα hi-tech μέταλλα της Ελλάδας” – στις άμμους της θαλάσσιας περιοχής της ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Σύμφωνα με τη συνέντευξη που έδωσε στην εφημερίδα ΕSPRESSO ο Γεν. Διευθυντής του ΙΓΜΕ κ. Παπαβασιλείου, εντός του Ιουνίου το ΙΓΜΕ θα υποβάλλει στο Υπουργείο Οικονομίας πρόταση για χρηματοδότηση της έρευνας από το 4ο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης. Θα γίνει υποθαλάσσια έρευνα στην υφαλοκρηπίδα του βόρειου Αιγαίου, σε μικρή απόσταση από την ακτή και κοντά στις εκβολές των ποταμών Στρυμόνα, Νέστου και Έβρου. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον εντοπίζεται στην περιοχή από την Καβάλα μέχρι την Αλεξανδρούπολη και η αξία των περιεχόμενων μετάλλων πιθανόν να ανέρχεται στα 125 εκατομμυρία δολάρια.

Υπενθυμίζεται ότι η περιοχή αυτή συμπίπτει με δυο από τα σημαντικότερα Εθνικά Πάρκα της Β. Ελλάδας: το Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (Δ. Νέστου- Βιστωνίδας- Ισμαρίδας, ΚΥΑ 44549/ 17.10.08/ΦΕΚ 497 Δ /17.10.08) και το Εθνικό Πάρκο Δέλτα Έβρου (ΚΥΑ 4110/29.1.07/ΦΕΚ 102 Δ /16.3.07).
Είναι πολλά αυτά που ΔΕΝ είπε ο κ. Παπαβασιλείου στην ενδιαφέρουσα συνέντευξη του και το σημαντικότερο από αυτά είναι η λέξη ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ. Τα κοιτάσματα σπάνιων γαιών περιέχουν σημαντικές συγκεντρώσεις θορίου και άλλων ραδιενεργών στοιχείων και παράγουν ραδιενεργά απόβλητα, η διαχείριση των οποίων έχει ειδικές απαιτήσεις και είναι ιδιαίτερα δαπανηρή. Αυτός είναι ο λόγος που εξόρυξη σπάνιων γαιών γίνεται πλέον αποκλειστικά στην Κίνα που ελέγχει πλήρως την παγκόσμια αγορά.
Στο θέμα αυτό έκανε ειδική αναφορά ο κ. Παπαβασιλείου και στην εισήγησή του στην ημερίδα ΕΞΠΡΕΣ-ΣΜΕ για τους “κρυμμένους θησαυρούς της Β. Ελλάδας” στις 29/5/2010. Αντιγράφουμε τα όσα σχετικά με τις σπάνιες γαίες είπε εκεί. Ολόκληρη η εισήγηση σε μορφή .ppt βρίσκεται εδώ.
ΟΙ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΙΜΩΝ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΠΡΟΣΧΩΜΑΤΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΥΨΗΛΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΥΦΑΛΟΚΡΗΠΙΔΑ ΤΟΥ Β.ΑΙΓΑΙΟΥ.
  • Τα αρχικά δείγματα των άμμων που μελετήθηκαν είναι πλούσια σε Th (1283 και 1710 ppm) πρόκειται δηλαδή για “Θοριούχο Μετάλλευμα” εμπλουτισμένο σε U (50ppm), Nb (200ppm), Y (150ppm).
  • Τα ελαφρώς εμπλουτισμένα δείγματα πολλαπλασιάζουν σχεδόν κάθετα τις περιεκτικότητες τους σε U, Nb και Y, με ένα ξεχωριστό τρόπο αυτές σε Th και Zr.
  • Τα αρχικά δείγματα άμμων παρουσιάζουν πολύ υψηλές περιεκτικότητες σε ελαφρές Σ.Γ. (La έως Sm ) πάνω από 7000 και 11000ppm, κάτι που αντιπροσωπεύει περίπου το 95% του συνολικού περιεχομένου σε Σ.Γ.
  • Τις μεγαλύτερες περιεκτικότητες έχουν κατά σειρά το Ce, La, Nb και Pr που   αντιπροσωπεύουν το 93% περίπου αυτών σε αναλογίες 52 έως 65%, 20 έως 27%, 11 έως 16% και 4 έως 5% αντίστοιχα για τις παραπάνω Σ.Γ. Οι αναλογίες αυτές είναι εντός των ορίων διάθεσης συμπυκνωμάτων στην διεθνή αγορά.
  • Επομένως τα αρχικά δείγματα των άμμων είναι “Μετάλλευμα Σπανίων Γαιών” όμοιο με το συμπύκνωμα ( mischmetal ) Ce, La, Nb. Pr,   το οποίο μάλιστα έχει και την υψηλότερη τιμή   10 – 15 $ /lb “mischmetal” έναντι 6-9 και 7$/lb των λοιπών δύο αντιστοίχων συμπυκνωμάτων που διατίθενται στην αγορά του La, Nb και Ce, La
Από αυτά που είπε ο κ. Παπαβασιλείου στην ημερίδα, αλλά δεν είπε στην εφημερίδα προφανώς για να μην τρομάξει τον κόσμο, επισημαίνουμε αυτό που είπαμε και πιο πάνω: πρόκειται για μετάλλευμα ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΟ, με υψηλή περιεκτικότητα σε θόριο (Th) και μικρότερη σε ουράνιο (U).

ΕΙΝΑΙ ΟΙ “ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ” ΑΛΗΘΕΙΑ ΣΠΑΝΙΕΣ;


Πίνακας: Aφθονία (περιεκτικότητες) χημικών στοιχείων στον άνω φλοιό της Γης, σαν συνάρτηση του ατομικού αριθμού. Οι σπάνιες γαίες (rare earth elements) είναι με γαλάζιο χρώμα (πηγή: seekingalpha.com)
Στην πραγματικότητα, τα μέταλλα των “σπάνιων γαιών” δεν είναι ιδιαίτερα σπάνια. Ο όρος “σπάνιες γαίες” είναι μάλλον αρχαϊκός και ανάγεται στην αρχική ανακάλυψη κάποιων από τα στοιχεία της ομάδας το 1787. Οι ελαφρύτερες όπως το σέριο (δημήτριο), το λανθάνιο και το νεοδύμιο, βρίσκονται σε μεγαλύτερη αφθονία στο φλοιό της γης από ότι ο μόλυβδος ή ο άργυρος. Μόνον ορισμένες από τις βαρύτερες σπάνιες γαίες, όπως το ευρώπιο, το δυσπρόσιο και το τέρβιο, είναι πραγματικά σπάνιες.
Εξόρυξη σπάνιων γαιών έχει γίνει στο παρελθόν σε πολλές χώρες, από τη Σουηδία μέχρι τη νοτιοανατολική Ασία. Στις ΗΠΑ, το μοναδικό μεταλλείο σπάνιων γαιών στο Mountain Pass στην έρημο Μοχάβε της Καλιφόρνια που ήταν κάποτε το μεγαλύτερο στον κόσμο, έκλεισε το 2002, λόγω περιβαλλοντικών προβλημάτων και αδυναμίας ανταγωνισμού με τις φτηνές σπάνιες γαίες από την Κίνα που μπήκε δυναμικά στην αγορά από τις αρχές της δεκαετίας του ’90. Ήταν τότε (1992) που ο Deng Xiaoping έκανε την περίφημη δήλωση: “Υπάρχει πετρέλαιο στη Μέση Ανατολή, υπάρχουν σπάνιες γαίες στην Κίνα!”, σηματοδοτώντας τη στροφή της χώρας του στην εκμετάλλευση αυτών των μετάλλων.


(Διάγραμμα από το http://www.australianrareearths.com/current-issues.html)
Σήμερα, οι σπάνιες γαίες που χρησιμοποιούνται σε όλες τις εφαρμογές υψηλής τεχνολογίας παγκοσμίως προέρχονται από την Κίνα η οποία έλεγχει πλήρως την αγορά, για ορισμένα από αυτά τα μέταλλα μέχρι ποσοστού 97%.

ΓΙΑΤΙ ΠΑΡΑΓΟΥΝ ΜΟΝΟ ΟΙ ΚΙΝΕΖΟΙ ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ;

Η περιορισμένη προσφορά αυτών των μετάλλων στην αγορά δεν είναι αποτέλεσμα της σπανιότητάς τους, αλλά ενός συνδυασμού οικονομικών και περιβαλλοντικών λόγων. Ακόμα και με την τεράστια ζήτηση των iPad και τα καινούρια υβριδικά αυτοκίνητα, η ποσότητα των σπάνιων γαιών που καταναλώνεται είναι εξαιρετικά μικρή – περίπου 130.000 τόνοι το χρόνο, ίσο μόλις με το ένα δέκατο της παραγωγής χαλκού του Φεβρουαρίου 2010. Οι ειδικοί αναλυτές προβλέπουν ότι η παγκόσμια αγορά των σπάνιων γαιών θα φτάσει τα 2 με 3 δις δολάρια μέχρι το 2014, αλλά ακόμα και αυτό είναι ίσο μόνο με το 1% της σημερινής αγοράς σιδήρου. Επίσης, οι σπάνιες γαίες δεν αποδίδουν ιδιαίτερα στο μεταλλείο – το μεγαλύτερο μέρος της αγοραίας αξίας τους παράγεται στην διαδικασία της επεξεργασίας.
Υπάρχουν επίσης κίνδυνοι για το περιβάλλον. Η εξόρυξη σπάνιων γαιών παράγει ραδιενεργά απόβλητα, η διαχείριση των οποίων στις ΗΠΑ και τον Καναδά απαιτεί ειδική αδειοδότηση και δαπανηρές διαδικασίες αποκατάστασης, γεγονός που κάνει τις βορειοαμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες να μειονεκτούν έναντι των Κινεζικών που δεν έχουν περιβαλλοντικές ανησυχίες κι αναστολές. Σαν αποτέλεσμα, αν και οι τιμές έχουν ανέβει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, η εξόρυξη των σπάνιων γαιών είναι ακόμα ολόκληρες τάξεις μεγέθους λιγότερο επικερδής από το χαλκό ή το σίδηρο. Για τις μεγάλες μεταλλευτικές εταιρείες απλά δεν αξίζει τον κόπο.
Are Rare Earth Elements Actually Rare? – By Charles Homans | Foreign Policy.

ΤΟ ΒΡΩΜΙΚΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

Οι “σπάνιες γαίες”, αυτά τα μέταλλα με τις πολύ ξεχωριστές ιδιότητες,  έχουνε λάβει μυθικές διαστάσεις χάρη στο ρόλο που παίζουν σε μια σειρά από “καθαρές” τεχνολογίες, από τις ανεμογεννήτριες μέχρι τα υβριδικά αυτοκίνητα. Υποστηρίζεται ότι η “πράσινη ανάπτυξη” δεν θα ήταν δυνατή χωρίς τις σπάνιες γαίες. Μερικοί φτάνουν στο σημείο να ονομάζουν “πράσινα μέταλλα” τα μέταλλα που συμβάλλουν στην “πράσινη ανάπτυξη”, δηλαδή στις τεχνολογίες που εκπέμπουν λιγότερους ρύπους.
Όμως η λέξη “πράσινο”, που είναι της μόδας και κολλάει παντού, δίνει την εντύπωση ότι τα μέταλλα παράγονται με τρόπο μαγικό, χωρίς καμία επίπτωση στο περιβάλλον. Ουδέν αναληθέστερο τούτου. Η εξόρυξη και η μεταλλουργία έχουν μεγάλο περιβαλλοντικό κόστος, είναι ενεργοβόρες, χρησιμοποιούν μεγάλες ποσότητες χημικών ουσιών και αφήνουν πίσω τους απόβλητα που συχνά είναι επικίνδυνα και χρειάζονται ειδική διαχείριση. Το να τα ονομάζουμε “πράσινα” επειδή χρησιμοποιούνται π.χ. σε ένα υβριδικό αυτοκίνητο που εκπέμπει λιγότερους ρύπους από ένα συμβατικό, είναι απλά κοροϊδία.
Ονομάζουμε “πράσινο” το αυτοκίνητο με μοναδικό και απόλυτο κριτήριο την εκπομπή ρύπων, παραβλέποντας ότι για την κατασκευή του καταναλώθηκαν τεράστιες ποσότητες ενέργειας και κάνα-δυο τόνοι διαφόρων μετάλλων και άλλων υλικών. Έχουμε δε την απαίτηση να ονομάζουμε “πράσινα” και τα ίδια τα μέταλλα, αγνοώντας πλήρως το περιβαλλοντικό κόστος της εξόρυξης και μεταλλουργίας τους.   Η όλη υπόθεση των “πράσινων μετάλλων” μυρίζει πράσινη μπογιά, δηλαδή greenwashing… Κι όλα αυτά για ένα προϊόν (αυτοκίνητο) που δεν προορίζεται να έχει διάρκεια ζωής μεγαλύτερη των 5-6 χρόνων, γιατί  θα πρέπει γρήγορα να αντικατασταθεί από το νεότερο μοδάτο μοντελάκι της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Από πολλούς έχει διατυπωθεί η βάσιμη επιφύλαξη ότι όχι όλες, αλλά σίγουρα κάποιες από τις πολυδιαφημισμένες “πράσινες” τεχνολογίες δεν είναι παρά ένα άλλοθι για αύξηση της κατανάλωσης. Oι ίδιες οι εταιρείες που τις αναπτύσσουν τις χρησιμοποιούν έτσι. Δημιουργούνται “υψηλής τεχνολογίας”, “πράσινα” καταναλωτικά αντικείμενα που σκοπό έχουν να καθησυχάσουν τις ενοχές του περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένου κοινού, με παράλληλη αύξηση της κατανάλωσης και των κερδών. Θεωρούμε ότι με τη λέξη “πράσινο” οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί και να τη χρησιμοποιούμε με φειδώ, ειδικά σε ότι έχει να κάνει με μη ανανεώσιμους φυσικούς πόρους.

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΕΞΟΡΥΞΗ ΣΠΑΝΙΩΝ ΓΑΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ;

Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, μόνον η εξόρυξη των βαρύτερων και σπανιότερων σπάνιων γαιών όπως το ευρώπιο, μπορεί να είναι οριακά επικερδής για κάποιες μικρές εταιρείες κι αυτό μόνον αν οι τιμές συνεχίσουν να ανεβαίνουν. Ευρώπιο δεν έχουμε στη Β. Ελλάδα ή τουλάχιστον όχι αρκετό ώστε να αναφερθεί σε αυτό ο κ. Παπαβασιλείου.
Στις ΗΠΑ, η εταιρεία Molycorp, θυγατρική της Chevron, έχει αγοράσει το παλιό μεταλλείο του Mountain Pass που παρήγαγε νεοδύμιο και ευρώπιο και ελπίζει να το θέσει ξανά σε λειτουργία. Όμως η επιχείρηση ξεκινά με ένα σημαντικό μειονέκτημα σε σχέση με τους Κινέζους ανταγωνιστές της: $2,4 εκατ. το χρόνο για περιβαλλοντική προστασία και παρακολούθηση. Τα μέταλλα που θα παράγει θα είναι σαφέστατα ακριβότερα από τα Κινέζικα. Θα δεχτούν οι κατασκευαστές αυτοκινήτων να πληρώσουν περισσότερα για το “αμερικανικό” νεοδύμιο που χρησιμοποιείται στους κινητήρες των ηλεκτρικών αυτοκινήτων;
Ο Πρόεδρος της Molycorp λέει “ναι”, γιατί έχει τη διαβεβαίωση των παλιών πελατών του μεταλλείου στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία και σίγουρο πελάτη τον Αμερικανικό στρατό. Όπως και τα άλλα μέταλλα που παράγονται σε μικρές ποσότητες, οι σπάνιες γαίες δεν εμπορεύονται στα χρηματιστήρια, αλλά μόνο μέσω εξειδικευμένων εταιρειών και εμπόρων. Ένα νέο μεταλλείο σπάνιων γαιών που δεν μπορεί να βασιστεί στις σχέσεις του με τους πελάτες, θα πρέπει να είναι σε θέση να δίνει στην αγορά μέταλλα σε ανταγωνιστική τιμή. Και εκεί οι Κινέζοι παίζουν χωρίς ανταγωνισμό, αφού έχουν μηδενικό κόστος προστασίας του περιβάλλοντος.
Οι περιορισμοί που έχουν θέσει οι Κινέζοι στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και οι πρόσφατες δηλώσεις ότι θα απαγορεύσουν εντελώς τις εξαγωγές στις 5 βαρύτερες σπάνιες γαιες, έχουν οδηγήσει στην αναζήτηση εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων εκτός Κίνας. Τα πράγματα είναι δύσκολα από οικονομικη άποψη και η Αμερικανική κυβέρνηση σκέφτεται να ενισχύσει τους Αμερικανούς παραγωγούς (δηλαδη την Molycorp) με δάνεια με κρατική εγγύηση. Σύμφωνα με άρθρο των New York Times, από τις πάνω από 60 εταιρείες παγκοσμίως που φιλοδοξουν να εκμεταλλευτούν κοιτάσματα σπάνιων γαιών, μόνον η Μolycorp και η Αυστραλιανή Lynas Corporation έχουν στοιχειώδη σοβαρότητα ως εταιρείες και κάποιες ελπίδες να τα καταφέρουν. Όλες οι υπόλοιπες έχουνε βασικές ελλείψεις σε κεφάλαια, εξοπλισμό, τεχνογνωσία, εξειδικευμένο προσωπικό και εμπειρία στη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων. Άραγε πώς φαντάζεται το ΙΓΜΕ την εξόρυξη των σπάνιων γαιών στη χώρα μας; Εαν θέλουμε να είμαστε ανταγωνιστικοί, θα πρέπει να είμαστε διατεθειμένοι να γίνουμε Κίνα!
Ανεξάρτητα από τα οικονομικά του εγχειρήματος που είναι απαγορευτικά, υπάρχουν κι άλλα πράγματα που πρέπει να σκεφτούμε. Το ΙΓΜΕ μας προτείνει να εξορύξουμε την άμμο της θάλασσας από τις εκβολές των τριών μεγάλων ποταμών που είναι σημαντικοί υδροβιότοποι, προστατευόμενοι από Διεθνείς Συνθήκες. Το ΙΓΜΕ έχει δείξει και στο παρελθόν ότι δεν έχει τέτοιους ενδοιασμούς, αρκεί να υπάρχει οικονομικό αντικείμενο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το έσοδο υποτίθεται ότι θα είναι 125 εκατ. ευρώ. Το οικονομικό κόστος της μακροπρόθεσμης απόθεσης των ραδιενεργών αποβλήτων (που έτσι κι αλλιώς δεν ξέρουμε πώς να την κάνουμε) και το κόστος της απώλειας σημαντικών οικοτόπων, ούτε λαμβάνονται υπόψην  ούτε μπαίνουν στην οικονομική ανάλυση του κρατικού Ινστιτούτου.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ

21/6/10
---------


Σάββατο, 4 Αυγούστου 2012

ΚΙΝΑ: Το γεωπολιτικό παιχνίδι με τις «σπάνιες γαίες»

Ειρήνη Ηλιοπούλου
Υπάρχουν ορισμένα "μέταλλα" αναγκαία για την κατασκευή των συσκευών υψηλής τεχνολογίας, τα οποία αποκαλούνται «σπάνιες γαίες».
Στην παγκόσμια παραγωγή τους κυριαρχεί η Κίνα, η οποία και επέβαλε πρόσφατα περιορισμούς στην εξαγωγή τους. Το «μεγάλο γεωπολιτικό παιχνίδι» μόλις άρχισε. Για να εδραιώσει τον έλεγχό της πάνω σε αυτά τα στρατηγικής σημασίας ορυκτά, η Κίνα εφάρμοσε αυτό που απορρίπτει ο δυτικός καπιταλισμός: μακροπρόθεσμη βιομηχανική πολιτική.
  Θα περίμενε κανείς ότι οι «σπάνιες γαίες» -αυτά τα μέταλλα με την υψηλή προστιθέμενη τεχνολογική αξία- θα προσέλκυαν τους προβολείς της δημοσιότητας χάρη σε κάποιο ρεπορτάζ για τα επιφανειακά ορυχεία στην εσωτερική Μογγολία ή για τις γαλαρίες στα έγκατα της γης κάτω από τους θαμνότοπους της Αυστραλίας. Κι όμως, το ενδιαφέρον προέκυψε μέσα στο πούσι της Θάλασσας της Ανατολικής Κίνας. Στις 7 Σεπτεμβρίου του 2010, ένα κινεζικό αλιευτικό που είχε πάρει το ρίσκο να ρίξει τα δίχτυα του στα ιαπωνικά χωρικά ύδατα, περικυκλώθηκε από σκάφη της ιαπωνικής ακτοφυλακής. Στην προσπάθειά του να διαφύγει, εμβόλισε ένα σκάφος του ιαπωνικού πολεμικού ναυτικού. Το πλήρωμα του αλιευτικού συνελήφθη. Το επεισόδιο έλαβε χώρα κοντά στο αρχιπέλαγος Σενκάκου (Ντιαόγιου για τους Κινέζους). Τα οκτώ, σχεδόν έρημα, νησιά, τα οποία βρίσκονται 160 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Ταϊβάν, ανήκουν στην Ιαπωνία αλλά τα διεκδικεί και η Κίνα από τη δεκαετία του 1970. Ενώ στο παρελθόν οι διεκδικήσεις διατυπώνονταν σε ήπιους τόνους, σήμερα προβάλλονται με μεγαλύτερη ένταση, γεγονός που αντανακλά τις εξελίξεις στον συσχετισμό δυνάμεων ανάμεσα σε μια Κίνα η οποία ακολουθεί ανοδική πορεία κι αισθάνεται να ασφυκτιά μέσα στα αβαθή ύδατά της και σε μια Ιαπωνία η οποία τηρεί αμυντική στάση(1).
Η διπλωματική κλιμάκωση που ακολούθησε τη σύγκρουση των δύο σκαφών στις 7 Σεπτεμβρίου, αποκαλύπτει την ευρύτατη γκάμα των μέσων πίεσης που διαθέτει η Κίνα για να υπερασπιστεί μια ζώνη που έχει μεγάλη στρατηγική σημασία γι' αυτήν. Η κράτηση του πλοιάρχου του κινεζικού σκάφους, η οποία παρατάθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου με απόφαση ιαπωνικού δικαστηρίου, οδήγησε το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών να διατυπώσει την εξής απειλή: «Εάν η Ιαπωνία επιμείνει στην αδιάντροπη στάση της, θα γευθεί το πικρό ποτήρι της τιμωρίας της για όλα όσα πράττει». 

ΤΟ ΠΙΚΡΟ ΠΟΤΗΡΙ
Από το Πεκίνο ώς τη Σανγκάη άρχισαν να πολλαπλασιάζονται οι -αυθόρμητες ή υποκινούμενες- «πατριωτικές» διαμαρτυρίες που συνοδεύονταν από το κάψιμο ιαπωνικών σημαιών. Στις 20 Σεπτεμβρίου, φάνηκε τι εννοούσε το Πεκίνο με τη φράση «πικρό ποτήρι»: Ξαφνικά, σταμάτησαν οι εξαγωγές κινεζικών σπάνιων γαιών προς τα ιαπωνικά λιμάνια. Δεν υπήρξε καμία επίσημη ανακοίνωση. Ωστόσο, στο Χονγκ Κονγκ, στο Τόκιο και στο Λονδίνο, οι μεσίτες της αγοράς πρώτων υλών επιβεβαιώνουν ότι η φόρτωση των εμπορευμάτων καθυστερεί ή και μπλοκάρεται(2). Πρόκειται για μια ιδιαίτερα θεαματική ενέργεια.
Μεταφέροντας το μπρα ντε φερ στο πεδίο των ενεργειακών φυσικών πόρων, η ηγεσία του Πεκίνου αναδεικνύει την τεράστια αδυναμία της Ιαπωνίας και των υπόλοιπων δυνάμεων που επιθυμούν να αποκτήσουν τα πολύτιμα ορυκτά.
Οι σπάνιες γαίες αποτελούνται από μια ομάδα δεκαεπτά μετάλλων με μοναδικές ιδιότητες(3), τα οποία χρησιμοποιούνται με ολοένα μαζικότερο τρόπο στην καινοτόμο βιομηχανία της υψηλής τεχνολογίας. Τα λέιζερ, τα κινητά τηλέφωνα και οι οθόνες υγρών κρυστάλλων περιέχουν σπάνιες γαίες, ενώ οι νέες επιδόσεις των τελευταίων γενεών τερματικών «μαζικής σύνδεσης», από το iPhone έως τα ηλεκτρονικά βιβλία, οφείλονται, εν μέρει, στις ιδιότητες αυτών των στοιχείων.
Ομως και οι νέες «πράσινες» βιομηχανίες εξαρτώνται από αυτά: οι μπαταρίες των υβριδικών αυτοκινήτων, τα φωτοβολταϊκά, οι λαμπτήρες χαμηλής κατανάλωσης ή οι τουρμπίνες των ανεμογεννητριών στηρίζονται στα «μέταλλα που ντοπάρουν», στο νεοδύμιο, στο λουτέσιο, στο δυσπρόσιο, στο ευρώπιο και στο τέρβιο. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν επίσης πολλά υποσχόμενους καταλύτες για τη διύλιση του πετρελαίου, ενώ η αμυντική βιομηχανία τα χρησιμοποιεί σε κρίσιμα οπλικά συστήματα, όπως οι πύραυλοι τύπου Κρουζ, τα τηλεκατευθυνόμενα πυρομαχικά, τα ραντάρ ή οι υψηλής τεχνολογίας θωρακίσεις.
Η παγκόσμια ζήτηση σπάνιων γαιών αυξάνεται κάθε χρόνο με ρυθμό που ξεπερνάει το 10%. Μέσα σε μια δεκαετία, πέρασε από τους 40.000 τόνους στους 120.000 ετησίως. Οπως συνοψίζει η αναλύτρια Σίντι Χερστ, σε μελέτη που εκπόνησε πρόσφατα για το αμερικανικό υπουργείο Αμυνας, η αμερικανική, η ιαπωνική και η ευρωπαϊκή βιομηχανία δεν μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς αυτές: «Δίχως τις σπάνιες γαίες, μεγάλο μέρος της σύγχρονης τεχνολογίας θα είχε εντελώς διαφορετική μορφή και πολλές εφαρμογές δεν θα ήταν καν εφικτές. Για παράδειγμα, δεν θα είχε επιτευχθεί η μείωση των διαστάσεων των κινητών τηλεφώνων και των φορητών υπολογιστών»(4). Συνήθως, όσο περισσότερο καινοτόμο είναι ένα βιομηχανικό μοντέλο (πιο ανθεκτικό, πιο ελαφρύ, μικρότερου μεγέθους, «οικοσυμβατό»), τόσο μεγαλύτερη είναι η εξάρτησή του από τις σπάνιες γαίες. Η Ιαπωνία αποτελεί μια κλασική πλέον περίπτωση: μονάχα η συναρμολόγηση των μπαταριών των υβριδικών μοντέλων Prius της Toyota απαιτεί 10.000 τόνους σπάνιων γαιών ετησίως(5). Γενικότερα, η εξάπλωση της «πράσινης» βιομηχανίας θα μπορούσε να οδηγήσει στην αύξηση της ετήσιας παγκόσμιας ζήτησης στους 200.000 τόνους. Για παράδειγμα, στην τουρμπίνα μιας ανεμογεννήτριας μεγάλου μεγέθους συναντάμε αρκετές εκατοντάδες κιλών σπάνιων γαιών.
ΤΟ ΑΠΟΛΥΤΟ ΑΤΟΥ
Βέβαια, αυτές οι ουσίες δεν είναι τόσο «σπάνιες» όσο υπονοεί η ονομασία τους. Σύμφωνα με το US Geological Survey (USGS), το Πεκίνο κατέχει μονάχα το 40% έως 50% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Υπάρχουν βεβαιωμένα αποθέματα σπάνιων γαιών σε πολλές χώρες, από τις Ηνωμένες Πολιτείες ώς την Αυστραλία και από τον Καναδά ώς το Καζακστάν ή το Βιετνάμ. Υπό αυτές τις συνθήκες, γιατί η εξασφάλισή τους προκαλεί τόσο μεγάλη ανησυχία, τόσο στην Ιαπωνία όσο και αλλού; Γιατί, το 2010, το 97% των 125.000 τόνων των οξειδίων σπάνιων γαιών που εξορύσσονται στον πλανήτη προέρχονται από την Κίνα. Πρόκειται για ένα σχεδόν απόλυτο μονοπώλιο. Και μάλιστα, μάλλον πρόσφατο.
Από το 1927, οπότε και ανακαλύφθηκαν τα τεράστια κοιτάσματα σπάνιων γαιών στο Μπαγιάν Ομπο, έως και τη δεκαετία του 1960, οι Κινέζοι είχαν ενδιαφερθεί ελάχιστα για το συγκριτικό πλεονέκτημα που διέθεταν. Εκείνη την εποχή, στην εκμετάλλευση αυτών των ορυκτών κυριαρχούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Μόλις την περίοδο της διακυβέρνησης της χώρας από τον Ντενγκ Χσιάο Πινγκ κι έπειτα από τον σχεδιασμό του «προγράμματος 863»(6), η Κίνα στράφηκε στην ανάπτυξη μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής προκειμένου να κατακτήσει ηγεμονικό ρόλο σε όλα τα στάδια της επεξεργασίας των σπάνιων γαιών, από την εξόρυξή τους και τον διαχωρισμό τους ώς τη μεταποίησή τους και την παραγωγή ημικατεργασμένων, ενδιάμεσων προϊόντων.
Αποφασιστική σημασία για την επίτευξη αυτού του στόχου είχε η δράση του καθηγητή Ξου Γκουάνγκ Ξιάν(7), του «πατέρα των κινεζικών σπάνιων γαιών». Το 1987 δημιούργησε το πρώτο κινεζικό εργαστήριο, που ήταν αποκλειστικά αφιερωμένο στην εφαρμοσμένη χημεία των σπάνιων γαιών και το οποίο ενίσχυσε τις δυνατότητες του διεθνώς αναγνωρισμένου ερευνητικού Ινστιτούτου του Μπαοτού, που είχε ιδρυθεί το 1963. Την περίοδο 1978-1989, η κινεζική παραγωγή αυξανόταν κατά 40% ετησίως(8) και ξεπέρασε την αμερικανική παραγωγή η οποία είχε αρχίσει να μειώνεται σταδιακά. Στηριζόμενοι σε δύο παράγοντες που τους επέτρεψαν να πωλούν τις σπάνιες γαίες τους σε χαμηλή τιμή επί χρόνια (στα άφθονα αποθέματά τους στην εσωτερική Μογγολία και στην ευκολία της πρόσβασης σε αυτά), οι Κινέζοι οδήγησαν σταδιακά σε ασφυξία τους υπόλοιπους παραγωγούς. Οι τελευταίοι προτίμησαν να εφαρμόσουν τον νόμο των συγκριτικών πλεονεκτημάτων και να εγκαταλείψουν τον τομέα, μέσω της «ανταγωνιστικής» αποεπένδυσης και της μεταφοράς της παραγωγικής δραστηριότητάς τους στην Κίνα.
Η εξαφάνιση των ξένων ανταγωνιστών κατά τη διάρκεια των είκοσι τελευταίων ετών εξηγείται επίσης και από τις ιδιαιτερότητες και τις δυσκολίες που παρουσιάζει ο κλάδος: οι δραστηριότητες του διαχωρισμού και της αξιοποίησης των ουσιών απαιτούν υψηλά κεφάλαια και είναι καταστροφικές για το περιβάλλον. Ειδικότερα, ο διαχωρισμός των σπάνιων γαιών προϋποθέτει τη χρήση χημικών ουσιών που ρυπαίνουν σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό το περιβάλλον και δημιουργεί ραδιενεργά απόβλητα. Η Κίνα υπήρξε η μοναδική χώρα που επέλεξε να αναπτύξει τη μαζική παραγωγή σπάνιων γαιών αγνοώντας τις επιπτώσεις και θυσιάζοντας την υγεία των εργαζομένων στα ορυχεία του Μπαοτού, καθώς και το φυσικό περιβάλλον των γειτονικών περιοχών. Σήμερα, πλέον, η απόρριψη των αποβλήτων της εταιρείας Baotou Steel στον Κίτρινο Ποταμό έχει μετατραπεί σε πρόβλημα γιγάντιων διαστάσεων. Στους εργαζόμενους των ορυχείων παρατηρούνται ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά καρκίνου. Ο Κριστιάν Οκάρ, οικονομολόγος του Bureau de Recherches Geologiques et Minieres (Γραφείο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών - BRGM) και έγκριτος ειδικός σε αυτά τα ζητήματα, επισημαίνει «την παράδοξη αντίφαση ανάμεσα στη χρήση των σπάνιων γαιών στις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας και στις ρυπογόνες μεθόδους παραγωγής τους»(9).
ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΙΝΑΣ
Βέβαια, για την Κίνα όλα αυτά δεν συνιστούν επαρκή λόγο για να εγκαταλείψει τις προσπάθειές της για την ανάπτυξη του κλάδου. Χάρη στα δεκαεπτά μέταλλα, τα οποία ο Ντενγκ Χσιάο Πινγκ είχε αποκαλέσει, ήδη από τη δεκαετία του 1970, «το πετρέλαιο της Κίνας», το Πεκίνο δημιουργεί έναν νέο συσχετισμό δυνάμεων με τους αμερικανούς, τους ιάπωνες ή τους ευρωπαίους πελάτες του, οι οποίοι εξαρτώνται από πολύ σύντομους κύκλους καινοτομίας που «ντοπάρονται» από τις σπάνιες γαίες. Σιγά σιγά, όπως αποδείχθηκε και από την υπόθεση των νήσων Σενκάκου (ή Ντιαόγιου), γίνεται φανερό ότι η υπεροχή του παραγωγού πάνω στον καταναλωτή ενδείκνυται και για εκμετάλλευση σε πολιτικό επίπεδο.
Ορισμένοι εκτιμούν ότι η Κίνα θα μπορούσε να προχωρήσει σταδιακά στον επαναπροσανατολισμό της πολιτικής της στο ζήτημα των σπάνιων γαιών, για να περάσει από μια στρατηγική εξάρτησης των εταίρων της σε μια στρατηγική στραγγαλισμού τους. Σύμφωνα με αυτήν την υπόθεση, το Πεκίνο θα μπορούσε να αρχίσει να περιορίζει σταδιακά τον όγκο των εξαγωγών του, επιδιώκοντας δύο στόχους: αφ' ενός, την άνοδο της τιμής τους ώστε να αποκομίσει σημαντικά κέρδη από το μονοπώλιο, που ουσιαστικά έχει δημιουργήσει (η τιμή ενός τόνου νεοδυμίου έφτανε τις 32.000 δολάρια τον Αύγουστο του 2010, καταγράφοντας αύξηση 60% μέσα σε έναν χρόνο)· και αφ' ετέρου, να διαθέσει τις σπάνιες γαίες της για να επιτύχει την άνοδο της ποιότητας και του επιπέδου της ντόπιας βιομηχανικής παραγωγής.
Γιατί, ενώ μέχρι να αποκτήσει το μονοπώλιο στον κλάδο παρήγε «ακατέργαστες» σπάνιες γαίες ή ημικατεργασμένα ενδιάμεσα προϊόντα, η Κίνα φιλοδοξεί στο εξής να παράγει κατεργασμένα προϊόντα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, με απώτερο στόχο να επιτύχει την πλήρη καθετοποίηση του κλάδου των σπάνιων γαιών. Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με το σχεδόν ολοκληρωτικό πάγωμα των εξαγωγών της, θα μπορούσαν να της εξασφαλίσουν σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα. Μάλιστα, σε αυτήν την περίπτωση, οι περιβαλλοντικές θυσίες στις οποίες έχει υποβληθεί η Κίνα -και τις οποίες, αντίθετα απ' ό,τι ορισμένοι πιστεύουν, η ηγεσία της χώρας διόλου υποτιμάει- θα μπορούσαν να δικαιολογηθούν σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, όσο κι αν είναι βέβαια δύσκολο να δικαιολογηθούν με οικονομικά επιχειρήματα παρόμοιες οικολογικές καταστροφές.
Σε αντίθεση με όσα ισχυρίζονται ορισμένες εκθέσεις που δίνουν μεγάλη έμφαση στον βιομηχανικό μακιαβελισμό του Πεκίνου, οι ενέργειες αυτές δεν σχεδιάζονται σε κάθε τους λεπτομέρεια από τα υψηλόβαθμα κομματικά στελέχη της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΚ. Κι αυτό, γιατί η στρατηγική της ανόδου της ποιότητας και του τεχνολογικού επιπέδου των κινεζικών προϊόντων συμπίπτει με μια έκρηξη της κινεζικής οικονομικής μεγέθυνσης και της εγχώριας κατανάλωσης, που υποχρεώνουν την Κίνα -νωρίτερα και με πολύ πιο πιεστικό τρόπο απ' όσο η ίδια θα επιθυμούσε- να προτιμήσει να τροφοδοτήσει τους ντόπιους βιομήχανους, έτσι ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στη ζήτηση.
Συνεπώς, εξαιτίας ενός συμπλέγματος συμπληρωματικών αιτιών, τόσο εκούσιων (στρατηγική πολιτικής επιρροής, βιομηχανικές φιλοδοξίες) όσο και ακούσιων (αύξηση της εγχώριας κατανάλωσης), η Κίνα έχει όντως μειώσει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών της κατά 40% την τελευταία επταετία και ανήγγειλε -τον Ιούλιο του 2010- ότι θα μειωθούν και πάλι κατά 70% τουλάχιστον μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2010 (στους 8.000 τόνους, έναντι 28.000 τόνων την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους)(10).
Ομως, ακόμα κι αν το επιθυμούσαν, θα ήταν δύσκολο για τους Κινέζους να αυξήσουν την παραγωγή τους ανάλογα με την παγκόσμια ζήτηση. Ετσι εξηγείται το μπλοκάρισμα του ανεφοδιασμού των ξένων πελατών της χώρας, γεγονός που θεωρείται παραβίαση των κανόνων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) και προκαλεί σε ολόκληρο τον κόσμο επίσημες διαμαρτυρίες αλλά και την εμφάνιση θεωριών συνωμοσίας.
Ομως οι ανησυχίες των ιαπώνων, των ευρωπαίων και των αμερικανών βιομηχάνων στηρίζονται επίσης και σε αντικειμενικά στοιχεία. Από τον Αύγουστο του 2010, ο κινεζικός κλάδος των σπάνιων γαιών αναδιοργανώνεται με επίκεντρο ορισμένες μεγάλες κρατικές επιχειρήσεις. Η Baotou Steel, η οποία συγκεντρώνει ήδη το 75% της εθνικής παραγωγής, απέκτησε επίσης τον έλεγχο ορισμένων μικρότερων εταιρειών στη νότια Κίνα (για παράδειγμα, της Xinfeng Xinli Rare Earths).
Εκτός από την καλύτερη διαχείριση των περιβαλλοντικών προβλημάτων, επιδιώκεται η εξάλειψη του παράνομου εμπορίου σπάνιων γαιών, το οποίο, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, ενδέχεται να φτάνει ακόμα και στο ένα τρίτο των ποσοτήτων που εξάγονται κάθε χρόνο από την Κίνα. Ετσι, θα διασφαλιστεί κι άλλο ένα παράπλευρο πλεονέκτημα: καθώς θα ολοκληρωθεί η δημιουργία ενός απόλυτου μονοπωλίου, θα εξαλειφθεί μια σημαντική ρωγμή στο κινεζικό σύστημα εξαγωγών, έτσι ώστε αυτό να ασκεί πολύ μεγαλύτερες πιέσεις στην αγορά των σπάνιων γαιών. Κάποιοι θεωρούν πάντως ότι, καθώς οι ξένοι κατασκευαστές προϊόντων υψηλής ποιότητας και τεχνολογίας δεν θα έχουν πλέον άλλη λύση, θα αναγκαστούν να μεταφέρουν την παραγωγική δραστηριότητά τους στην Κίνα για να αποκτήσουν μόνιμη και σταθερή πρόσβαση στα συστατικά που αποτελούν την πρώτη ύλη των προϊόντων τους. Πολλοί από αυτούς έχουν ήδη προχωρήσει σε τέτοια κίνηση. Σύμφωνα δε με άλλους αναλυτές, υπάρχει κι ένα ακόμα χειρότερο ενδεχόμενο: υποστηρίζουν ότι το Πεκίνο, για να παρατείνει με κάθε θυσία το μονοπώλιό του, ενθαρρύνει τους κινέζους βιομήχανους να αποκτήσουν τον έλεγχο του κεφαλαίου των λιγοστών ξένων εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε όλα τα στάδια του κλάδου των σπάνιων γαιών (από τα αυστραλιανά ορυχεία ώς τις καναδικές μεταλλουργικές επιχειρήσεις και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μεταποίησης).
Μ' ΕΝΑ ΣΜΠΑΡΟ...
Το 2009, η China Investment Corp απέκτησε το 17% της Teck Resources Ltd, μιας ιδιαίτερα σημαντικής καναδικής μεταλλευτικής επιχείρησης. Στην δε Αυστραλία, στα τέλη του 2009, η κινεζική επιθετικότητα προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Καμπέρα, όταν επιχειρήθηκε η απόκτηση του ελέγχου της Lynas Corporation. Βέβαια, αυτό δεν εμπόδισε, την ίδια χρονιά, μια άλλη κινεζική επιχείρηση να εξαγοράσει το 25% ενός τοπικού παραγωγού σπάνιων γαιών, της Arafura Resources Ltd(11).
Ακόμα και το Mountain Pass, το κυριότερο «εν υπνώσει» αμερικανικό κοίτασμα σπάνιων γαιών, λίγο έλειψε να περάσει στα χέρια των Κινέζων. Το 2005, λίγο μετά το κλείσιμο του καλιφορνέζικου ορυχείου, η China National Offshore Oil Corporation (CNOOC) υπέβαλε πρόταση εξαγοράς της αμερικανικής πετρελαϊκής εταιρείας Unocal. Οσο κι αν εκ πρώτης όψεως η συγκεκριμένη εταιρεία δεν έχει καμία σχέση με τις σπάνιες γαίες, στην πραγματικότητα είναι η ιδιοκτήτρια του Mountain Pass, μέσω της Molycorp την οποία εξαγόρασε το 1978. Τελικά, η Unocal παρέμεινε αμερικανική χάρη στον σάλο που προκλήθηκε και στις εντονότατες αντιδράσεις του Κογκρέσου και της κοινής γνώμης που ανησυχούσαν για την ενεργειακή αυτονομία των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, ελάχιστοι πρόσεξαν εκείνη την εποχή ότι η Κίνα επεδίωκε -και λίγο έλειψε να επιτύχει- «μ' ένα σμπάρο δύο τρυγόνια» (και πετρέλαιο και σπάνιες γαίες).
Γενικότερα, εδώ και μερικά χρόνια παρατηρείται η τάση -και η ικανότητα- της Κίνας να καταστρώνει μια έξυπνη συνολική στρατηγική, η οποία στηρίζεται στις πιέσεις που μπορεί να ασκήσει στην αγορά, στον μεγάλο ορυκτό πλούτο της χώρας, αλλά και στην ισχύ που της προσδίδει η τεράστια κεφαλαιοποίηση του κινεζικού κλάδου, καθώς και το γεγονός ότι σε αυτόν υπάρχει ένα μονάχα κέντρο λήψης των αποφάσεων. Ομως, εκτός από τα υπόλοιπα δυνατά χαρτιά της, το κυριότερο ατού της θα μπορούσε απλούστατα να είναι η απουσία συντονισμού των πολιτικών ενεργειακής αυτονομίας των δυτικών χωρών.
Η αφύπνιση των «βιομηχανικών χωρών» (έκφραση η οποία στις ημέρες μας έχει αποδειχθεί παρωχημένη) αποδεικνύεται ιδιαίτερα οδυνηρή υπόθεση, καθώς μπορεί να αποτελέσει μια ειρωνική παραβολή στην οποία θα ενσαρκώνεται με τον πιο παραστατικό τρόπο η απόλυτη αντίθεση ανάμεσα στη βραχυπρόθεσμη καπιταλιστική λογική και στη μακροπρόθεσμη στρατηγική. Το αμερικανικό παράδειγμα είναι συγκλονιστικό: Μεταξύ 1965 και 1985, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν τον απόλυτο έλεγχο όλων των σταδίων της παραγωγής των σπάνιων γαιών: η «βάση» (το καλιφορνέζικο ορυχείο του Mountain Pass) τροφοδοτούσε την «κορυφή» (για παράδειγμα, την εταιρεία Magnequench στην Ινδιάνα, θυγατρική της General Motors που παρήγε μόνιμους μαγνήτες νεοδυμίου-σιδήρου-βορίου, οι οποίοι είναι σήμερα αναγκαίοι σε κάθε σύγχρονη αυτοκινητοβιομηχανία). Υστερα, ήρθε η εποχή της ολοένα εντονότερης παρουσίας των Κινέζων στον κλάδο και των πιέσεων που άρχισαν να ασκούν στις τιμές.
Το 1995, καθώς το ντάμπινγκ ολοκληρώνει το έργο του υπονομεύοντας την κερδοφορία της Mountain Pass, η οποία βρίσκεται επιπλέον αντιμέτωπη και με περιβαλλοντικά προβλήματα, δύο κινεζικές εταιρείες συμμαχούν με έναν αμερικανό επενδυτή και υποβάλλουν πρόταση εξαγοράς της Magnequench. Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών δίνει τελικά την έγκρισή της για την εξαγορά, υπό τον όρο να διατηρήσουν οι Κινέζοι τις δραστηριότητες της εταιρείας σε αμερικανικό έδαφος για μία πενταετία. Αμέσως μόλις έληξε η προθεσμία, το προσωπικό απολύθηκε και οι εγκαταστάσεις της εταιρείας ξηλώθηκαν για να μεταφερθούν στο Τιαν Ζιν της Κίνας(12). Το παράδειγμα ακολούθησαν κι άλλοι παραγωγοί -Γερμανοί και Ιάπωνες μεταξύ άλλων- οι οποίοι έκλεισαν τα εργοστάσιά τους στην Αμερική και μετέφεραν την παραγωγή τους στον ίδιο προορισμό.
Το 2010, η υπόθεση της Magnequench κατέχει σημαντική θέση στις κινδυνολογικές εκθέσεις των αμερικανικών «κύκλων προβληματισμού» για τις σπάνιες γαίες. Υπενθυμίζεται ότι η επιχείρηση είχε εν μέρει χρηματοδοτηθεί από δημόσια κονδύλια και ότι παρήγαγε τους μαγνήτες με τους οποίους λειτουργεί η τηλεκατευθυνόμενη βόμβα Joint Direct Attack Munition (JDAM) της Boeing. Ομως, με εξαίρεση ορισμένους συνδικαλιστές και στελέχη της τοπικής αυτοδιοίκησης, ελάχιστοι αμφισβητούν τη «λογική» της αγοράς η οποία κατέστησε δυνατή τη διάπραξη αυτού του στρατηγικού λάθους.
Τώρα, το μόνο πράγμα για το οποίο μιλάνε στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι οι σπάνιες γαίες. Γιατί, από το 1995, σε αυτή τη δύσκολη εξίσωση προστέθηκε και μια άλλη παράμετρος: η άνοδος της στρατιωτικής ισχύος της Κίνας. Στην Ουάσιγκτον έκανε την εμφάνισή της μια σειρά από μελέτες κι αναλύσεις για τις σπάνιες γαίες· η συχνότητά τους και η σοβαρότητα του κινδύνου που προβάλλουν αυξήθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, και μάλιστα πριν από το επεισόδιο των νήσων Σενκάκου. Καθώς το ζήτημα αφορά ιδιαίτερα το Πεντάγωνο, οι επιτελείς τους αφιερώνουν στις σπάνιες γαίες μεγάλο μέρος των μελετών τους για την ανάλυση των προοπτικών, οι οποίες αποσκοπούν στην ευαισθητοποίηση των στελεχών της αμερικανικής κυβέρνησης και των μελών των δύο κοινοβουλευτικών σωμάτων.
ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΑ ΟΠΛΑ
Ετσι, στον τομέα της άμυνας, το κεφάλαιο 843 του νόμου National Defense Authorization Act για το φορολογικό έτος 2010 προστάζει το Government Accountability Office (GAO- το αντίστοιχο του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους) να διερευνήσει με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια τον ρόλο των σπάνιων γαιών στην αλυσίδα των προμηθειών του υπουργείου Αμυνας.
Ο κατάλογος είναι μακροσκελής(13): τηλεκατευθυνόμενα πυρομαχικά ακριβείας, λέιζερ, συστήματα επικοινωνιών και ραντάρ, αεροναυπηγική, συστήματα νυχτερινής σκόπευσης, δορυφόροι... Μάλιστα, διευρύνεται ολοένα και περισσότερο. Στην παραγωγική διαδικασία ή στις απαιτούμενες πρώτες ύλες της βιομηχανίας οπλικών συστημάτων(14) περιλαμβάνονται σχεδόν πάντα οι σπάνιες γαίες. Το υπουργείο Αμυνας αποκάλυψε ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρήθηκε έλλειψη ορισμένων εξαρτημάτων που κατασκευάζονται κυρίως από λανθάνιο, γαδολίνιο, ευρώπιο και δημήτριο, με αποτέλεσμα να προκληθούν καθυστερήσεις σε ορισμένα αμερικανικά προγράμματα παραγωγής οπλικών συστημάτων. Σε μια εμπιστευτική έκθεσή της, η αεροπορία -η οποία εμπλέκεται ιδιαίτερα στη διεξαγωγή μυστικών προγραμμάτων και προγραμμάτων για τις «τεχνολογίες ρήξης»(15) (στις επικοινωνίες ή στα «αόρατα» από τα ραντάρ οπλικά συστήματα)- έχει εκδηλώσει ήδη από το 2003 την ανησυχία της για την εξάρτησή της στον τομέα των μαγνητών μεγάλης ισχύος που κατασκευάζονται από νεοδύμιο. Το 2009, στην έκθεση «Industry Study» που εκπόνησε το Βιομηχανικό Κολέγιο των Ενόπλων Δυνάμεων, καταγράφηκαν όλες οι αναφορές στις σπάνιες γαίες στους τομείς της ναυπηγικής, της αεροναυπηγικής και της παραγωγής οπλικών συστημάτων(16). Οσο για το Ερευνητικό Κέντρο του Στρατού Ξηράς για τους Εξοπλισμούς και το Κέντρο Θαλάσσιου Πολέμου, εκπόνησαν τις δικές τους μελέτες γύρω από την εξάρτηση και για τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να αντιμετωπιστεί. Μάλιστα, κάποια περίοδο, το αμερικανικό ναυτικό είχε εξετάσει το ενδεχόμενο να χρηματοδοτήσει την επαναλειτουργία των εγκαταστάσεων του ορυχείου Mountain Pass.
Πριν από λίγες εβδομάδες αναμενόταν η ολοκλήρωση της «μεγάλης έκθεσης» που είχε παραγγείλει το Πεντάγωνο για την αναλυτική καταγραφή των εξαρτήσεων των Ηνωμένων Πολιτειών από τις σπάνιες γαίες στον τομέα των είκοσι τεσσάρων σημαντικότερων οπλικών συστημάτων τους. Η αφύπνιση αυτή είναι καθυστερημένη. Δεν είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι στην Κίνα έχει ανατεθεί η εκπόνηση παρόμοιας «έκθεσης» για την αξιολόγηση των τρόπων που διαθέτει σήμερα η χώρα για την παρεμπόδιση του ανεφοδιασμού των Ηνωμένων Πολιτειών με τα διάφορα συστατικά που είναι αναγκαία για τις τεχνολογίες ρήξης στις οποίες στηρίζεται η αμερικανική στρατιωτική υπεροχή.
Για τα πρόσωπα που λαμβάνουν τις αποφάσεις στο Καπιτώλιο, «η επιθυμία της Κίνας να περιορίσει τις εξαγωγές της θα δημιουργήσει πρόβλημα ανταγωνιστικότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αφ' ενός, οφείλουμε να διασφαλίσουμε τον ανεφοδιασμό μας και, αφ' ετέρου, να επιτρέψουμε την ανάπτυξη ορυχείων σπάνιων γαιών στο έδαφός μας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν πλέον να εξαρτώνται κατά 100% από τις εισαγωγές από την Κίνα». Τον Μάρτιο, ο Δημοκρατικός βουλευτής του Κολοράντο, Μάικλ Κόφμαν, παρουσίασε πρόταση νόμου με την οποία ζητούσε την επαναλειτουργία ολόκληρου του αμερικανικού κλάδου εκμετάλλευσης των σπάνιων γαιών, καθώς επίσης και τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων.
Η πρωτοβουλία μετατράπηκε σε νομοσχέδιο, το Rare Earths and Critical Materials Revitalization Act, το οποίο εξετάζεται αυτή τη στιγμή από το Κογκρέσο. Ωστόσο, παρά την πρόσφατη φρενίτιδα των αναλύσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες γύρω από το θέμα, καθώς και τις συζητήσεις περί στρατηγικών αποθεμάτων και ανακύκλωσης των σπάνιων γαιών, η εξάρτηση θα παραμείνει ο κανόνας κατά τη διάρκεια των επόμενων ετών. Σύμφωνα δε με τις εκτιμήσεις, η ανασυγκρότηση του αμερικανικού κλάδου των σπάνιων γαιών, η οποία συνεπάγεται μεγάλες και συνεχείς επενδύσεις, θα απαιτήσει διάστημα δεκαπέντε ετών.
ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΑΓΟΡΕΣ
Μια τεχνογνωσία και μια βιομηχανική κουλτούρα μπορούν να χαθούν μέσα σε διάστημα μερικών ετών. Αντίθετα, για να ξαναγεννηθούν απαιτούνται αρκετές δεκαετίες. Πολλές φορές, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι έχει εξατμισθεί η εμπειρία των ανθρώπων που εργάζονται στον κλάδο. Πάντως, στην Αμερική, θα επαναλειτουργήσει τελικά το Mountain Pass, το 2011. Βέβαια, η Toyota αγοράζει σήμερα σπάνιες γαίες από το Βιετνάμ ή από αλλού, χάρη στις μακροπρόθεσμες συνεργασίες που έχει αναπτύξει, ενώ το ιαπωνικό υπουργείο Βιομηχανίας επενδύει σε ορυχεία στο Καζακστάν και στον Καναδά. Αλλά και η γαλλική Rhodia αναπτύσσει τους δεσμούς της με την Αυστραλία, η οποία εμφανίζεται ολοένα περισσότερο ως η εναλλακτική λύση απέναντι στο κινεζικό μονοπώλιο. Ωστόσο, είναι δύσκολο η κρίση να επιτρέψει σε αυτές τις χώρες ή τις εταιρείες να επιχειρήσουν μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Εάν δεν υπάρξει έντονος στρατηγικός βολονταρισμός, αποσυνδεδεμένος από τους νόμους της αγοράς, η πραγματικότητα θα είναι διαφορετική: οι αμερικανοί, οι ευρωπαίοι και οι ιάπωνες βιομήχανοι θα εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από αυτές τις ουσίες και, συνεπώς, από τις κινεζικές πρώτες ύλες οι οποίες μονοπωλούν το εμπόριο.
Κι η Ευρώπη; Στις 17 Ιουνίου του 2010, μια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου για την -κρίσιμη για την οικονομία της- κατάσταση στο πεδίο του ανεφοδιασμού της σε δεκατέσσερις πρώτες ύλες. Οι σπάνιες γαίες εμφανίζονταν στις πρώτες θέσεις του καταλόγου. Πώς θα αποφευχθούν τα λάθη του παρελθόντος, θα εξασφαλιστεί μια σχετική αυτονομία του ανεφοδιασμού της Ευρώπης και θα αποτραπεί η μείωση της ανταγωνιστικότητάς της σε στρατηγικούς τομείς; Μακριά από τις νήσους Σενκάκου, στα βάθη της πολιτείας της Ινδιάνα, οι πρώην εργάτες της Magnequench έχουν σίγουρα μια ενδιαφέρουσα άποψη γύρω από το θέμα. 
-----
1. Βλέπε Barthelemy Courmont, «Geopolitique du Japon», Artege, Περπινιάν, Γαλλία, 2010. Βλέπε επίσης «Η Κίνα προβάλλει τις ναυτικές της φιλοδοξίες», «Le Monde diplomatique»-«Κ.Ε.», 23-9-09, http://www.mo nde-diplomatique.gr/spip.php?article235.
2. Keith Bradsher, «Amid tensions, China blocks vital exports for Japan», «The New York Times», 23-9-10.
3. Η ομάδα των σπάνιων γαιών περιλαμβάνει τα δεκαπέντε στοιχεία που ονομάζονται λανθανιδή, από το λανθάνιο (La, 57) έως το λουτέσιο (Lu 71), στα οποία προστίθεται και το ύττριο και το σκάνδιο.
4. Cindy Hurst, «China's rare Earth Elements Industry: what can the West learn?», Institute for the Analysis of Global Security (IAGS), Μάρτιος 2010.
5. Makiko Kitamura και Jason Scott, «Toyota form task force on rare earth metals amid China export bare reports», 29-9-10, www.bloomberg.com
6. Το οποίο και απεκλήθη «Πρόγραμμα έρευνας ανάπτυξης της εθνικής υψηλής τεχνολογίας».
7. Ο Ξου, ο οποίος σπούδασε στο αμερικανικό Πανεπιστήμιο Κολούμπια την περίοδο 1946-1951, θεωρείται εθνικός ήρωας. Τον Ιανουάριο του 2009 βραβεύτηκε με την ανώτατη κρατική διάκριση για την επιστήμη και την τεχνολογία, από τον πρόεδρο Χου Τζιντάο.
8. Cindy Hurst, όπ.π.
9. Συνομιλία με τον Christian Hocquard, η οποία δημοσιεύτηκε στο Actu-Environnement.com, 2 Ιουνίου 2010.
10. Κινεζικό υπουργείο Εμπορίου (www.mofcom.gov.cn) και Bloomberg News, «China cuts rare earth export quota 72%, may spark trade dispute with US», 9-7-10.
11. Οσον αφορά τη Lynas, η κινεζική εταιρεία ήταν η China Non-Ferrous Metal Mining Company. Στην περίπτωση της Arafura, επρόκειτο για την Jiangsu Eastern China Non-Ferrous Metals Investment Co. Βλέπε την ενημερωτική ιστοσελίδα www.australianrareearths.com
12. Jeffrey St. Clair, «The saga of Magnequench», «The Bloomington Alternative», 23-4-06. Οσον αφορά το προφίλ της εταιρείας και τα σημερινά προϊόντα της, βλέπε επίσης www.magnequench.com
13. «Rare earth materials in the defense supply chain», 14 Απριλίου 2010, www.gao.gov
14. Αναφορά του National Defense Stockpile του 2009, η οποία αφορά την προαναφερθείσα έκθεση του Gao.
15. Πρόκειται για καινοτομίες οι οποίες, αντί να βελτιώνουν τις ήδη υπάρχουσες τεχνολογίες, εισάγουν ρήξεις που είναι αρκετά σημαντικές ώστε να οδηγούν στην αντικατάσταση των παλαιότερων τεχνολογιών.
16. www.ndu.edu/icaf/programs/academic/industry/reports/2009
* Υπεύθυνος μελετών στην Compagnie europeenne d'intelligence strategique (CEIS), Παρίσι
12/12/10
----------------
ΣΧΕΤΙΚΑ:

Οι νεκροί Έλληνες στα μακεδονικά χώματα σάς κοιτούν με οργή

«Παριστάνετε τα "καλά παιδιά" ελπίζοντας στη στήριξη του διεθνή παράγοντα για να παραμείνετε στην εξουσία», ήταν η κατηγορία πο...